Hạt dổi là gì? Hạt dổi để làm gì? Công dụng, cách dùng và giá hạt dổi

1 Hạt dổi là gì?

Nguồn gốc hạt dổi

Hạt dổi là bộ phận hạt của cây dổi, được biết đến với tên khoa học là Michelia tonkinensis A.Chev, thuộc họ Ngọc lan. Nguồn gốc hạt dổi được xuất phát từ nguồn của một số giống như giổi bắc, dổi Hòa Bình, giổi xanh và dổi Tây Nguyên.

Ở Việt Nam, cây dổi được trồng phổ biến tại các khu vực từ Lào Cai cho đến các tỉnh Bắc Trung Bộ và khu vực Tây Nguyên với giá trị kinh tế cao.

Đặc điểm hạt dổi

Cây dổi là cây thân gỗ, có tuổi thọ trung bình từ 50 - 60 năm, thậm chí sống thọ đến 100 năm. Thân cây tròn đều với đường kính từ 5 - 7m, màu nâu sáng nhẵn bóng và chiều cao phát triển từ 15 - 20m, có thể cao hơn 30m. Hoa có màu vàng nhạt, thơm, thường ra hoa vào tháng 2 - 3 và tháng 7 - 8.

Quả dổi mọc dạng chùm, vỏ màu xanh bóng, sai quả vào tháng 9 - 10 và tháng 3 - 4. Mỗi quả chứa từ 1 - 4 hạt, hạt dổi có màu đỏ sậm nhưng nếu phơi khô thì chúng sẽ chuyển sang màu nâu đen.

Cây dổi có 2 loại: dổi xanh (gọi là Michelia mediocris) và dổi hạt (gọi là Michelia tonkinensis), trong đó dổi xanh thường có vị đắng nên không ăn được mà chỉ trồng cây dổi xanh để lấy gỗ.

2 Công dụng hạt dổi

Tuy có hương thơm đặc trưng và được sử dụng như một loại gia vị, nhưng hạt dổi cũng mang lại một số công dụng nổi bật cho sức khỏe như sau:

Tốt cho hệ tiêu hoá

Theo kinh nghiệm dân gian, hạt dổi được giã nhỏ trước khi tẩm ướp vào món ăn như tiết canh, thịt và cá nướng, vừa kích thích vị giác cho người ăn lại vừa tạo điều kiện cho hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả hơn.

Thậm chí, việc dùng hạt dổi còn khắc phục được chứng khó tiêu, đầy hơi, tiêu chảy và đau bụng.

Có lợi cho xương khớp

Rượu hạt dổi có thể được dùng làm thuốc xoa bóp để hỗ trợ điều trị các bệnh liên quan đến xương khớp như viêm khớp dạng thấp, thoái hóa khớp, đau nhức cơ hoặc mỏi chân tay.

Vì thế, khi thời tiết trở lạnh, bạn hãy thử dùng rượu hạt dổi từ 2 - 3 lần mỗi ngày để xoa bóp thì sẽ cải thiện được tình trạng sưng và đau nhức xương khớp đáng kể.

Làm gia vị

Như Trung Tâm Bảo Hành đã chia sẻ sơ lược phía trên, hạt dổi được chủ yếu sử dụng làm thành gia vị trong các món ăn mang đậm hương vị Tây Bắc. Nhờ đặc tính có vị hơi cay và hương thơm đặc trưng, nên hạt dổi được kết hợp cùng với một số gia vị khác dùng để tẩm ướp cá hoặc thịt.

3 Hạt dổi để làm gì? Cách sử dụng hạt dổi

Trước khi sử dụng hạt dổi, bạn cần sơ chế hạt dổi đúng cách để khai thác được tối ưu hương vị vốn có của loại hạt này. Hãy làm theo hướng dẫn sau:

Sơ chế hạt dổi

Hạt dổi sau khi thu hoạch, cần phải được nướng lên cho dậy mùi và đem xay nhỏ trước khi dùng. Bạn có thể nướng hạt dổi bằng cách:

• Trên bếp than củi: Nướng hạt dổi trên vỉ nướng cho đến khi hạt chuyển sang màu vàng và ngửi được hương thơm dễ chịu là được.
• Trên bếp ga: Hãy vặn lửa nhỏ và bạn cũng nướng hạt dổi trên vỉ nướng cho đến khi nào ngửi được mùi và hạt chuyển sang màu vàng thì bắt xuống.
• Trong lò vi sóng: Có thể nướng hạt dổi ở 80 độ C trong vòng 1 - 2 phút, hoặc tùy theo đặc điểm mỗi lò vi sóng mà bạn cài đặt nhiệt độ cho thích hợp, miễn sao đảm bảo hạt dổi sau khi nướng chuyển sang màu vàng, chứ không cháy khét là được.

Dùng làm gia vị

Hạt dổi sau khi sơ chế, bạn có thể làm thành hỗn hợp muối chấm rất đặc trưng của người dân Tây Bắc. Cách thực hiện đơn giản, hãy trộn hạt dổi (đã xay nhuyễn) với muối (đã rang vàng) cùng với bột canh và vắt thêm ít nước chanh, rồi trộn đều.

Hoặc bạn có thể làm thành chẩm chéo - đây là món chấm quen thuộc của các dân tộc miền núi, với nguyên liệu gồm có hạt mắc khén, hạt dỗi, muối hột và một số loại rau thơm. Sau đó, bạn đem giã nhỏ hỗn hợp này cho đến khi sền sệt là xong.

Ướp thịt, cá

Dùng hạt dổi sau khi sơ chế, bạn có thể tấm ướp vào thịt hoặc cá cùng với một số gia vị khác theo cách chế biến của bạn. Cách làm này sẽ giúp cho thịt và cá có hương vị rất đặc biệt từ hạt dổi, đồng thời cũng khử được mùi tanh hiệu quả của thực phẩm tươi sống.

Đặc biệt nhất, thịt trâu gác bếp là một loại đặc sản của người dân miền núi khi sử dụng hỗn hợp gia vị tẩm ướp gồm có ớt bột xay mịn, muối, tỏi băm nhỏ, gừng, hạt dổi và hạt mắc khén.

Làm mồi câu cá

Ngoài được sử dụng để tẩm ướp, làm thành gia vị chấm hoặc làm rượu hạt dổi xoa bóp, thì người dân Tây Bắc còn sử dụng hạt dổi để làm mồi câu bằng cách dùng hạt dổi (4 - 5 hạt) đã được xay nhuyễn trộn với 1 chén cơm nguội, 1 quả chuối, 1 nắm tay cám chim, 1/4 gói mồi câu cá chép và mồi nền cho đến khi hỗn hợp kết dính.

Sau đó, bạn đem ủ hỗn hợp ở nhiệt độ thường khoảng 1 - 2 ngày trước khi dùng. Hỗn hợp mồi câu này có thể bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh với thời gian sử dụng lên đến 7 ngày.

4 Phân biệt hạt mắc khén, hạt dổi

Đều là gia vị đặc trưng của người dân Tây Bắc, không ít người hay nhầm lẫn giữa hạt mắc khén và hạt dổi. Vì thế, bạn hãy dựa vào các gợi ý dưới đây để nhanh chóng phân biệt được 2 loại hạt này:

5 Giá hạt dổi bao nhiêu?

Vì là gia vị đặc trưng của vùng núi Tây Bắc, bạn có thể tìm mua hạt dổi tại những cửa hàng chuyên bán đặc sản vùng miền, một số trang thương mại điện tử hoặc một số chợ.

Như Trung Tâm Bảo Hành cập nhật vào tháng 10/2021, giá hạt dổi dao động từ 60.000 - 150.000VND/100gr (tùy loại), hoặc muối hạt dổi từ 17.000 - 33.000VND/100gr.

Như vậy, bạn đã biết được hạt dổi để làm gì cũng như những thông tin cơ bản về hạt dổi là gì, công dụng, cách dùng và giá hạt dổi hiện nay ra sao rồi nhé!