Vì sao RAM có dung lượng 12GB, 24GB và 48GB?

Trong thời gian dài, người dùng đã quen với các mức dung lượng RAM 4GB, 8GB, 16GB, 32GB hoặc 64GB. Vì thế, sự xuất hiện của RAM 12GB, 24GB và 48GB trên laptop, PC đời mới dễ khiến nhiều người nghĩ đây là thanh RAM ghép hoặc sản phẩm bất thường. Thực tế, các mức này bắt nguồn từ cách tổ chức chip DRAM 24Gb trong chuẩn DDR5, không phải do RAM bị lỗi.

1. Bên trong một chip DRAM có gì?

Chip DRAM được tổ chức thành nhiều lớp địa chỉ. Có thể hình dung Bank Group là một khu vực lớn, Bank là từng vùng bên trong, còn Row và Column lần lượt xác định hàng và cột chứa dữ liệu. Khi hệ thống cần đọc thông tin, địa chỉ hàng được kích hoạt trước và dữ liệu được đưa vào bộ khuếch đại cảm nhận, sau đó địa chỉ cột chọn đúng phần dữ liệu cần lấy.

Cấu trúc này giải thích vì sao dung lượng RAM không chỉ phụ thuộc vào số lượng chip nhìn thấy trên thanh RAM. Bên trong mỗi chip còn có nhiều vùng nhớ được sắp xếp theo hàng, cột, bank và bank group.

Ở cấp nhỏ nhất, một bit DRAM gồm một tụ điện và một transistor đóng vai trò công tắc. Tụ điện có thể bị rò điện theo thời gian nên dữ liệu phải được nạp lại liên tục, gọi là refresh. Đây cũng là ý nghĩa của chữ “Dynamic” trong DRAM.

Vì vậy, DRAM không lưu dữ liệu theo cách hoàn toàn tĩnh. Việc đọc, ghi và làm mới dữ liệu diễn ra dựa trên cấu trúc mảng nhớ bên trong chip.

2. Chip RAM x4, x8, x16 khác nhau thế nào?

Ký hiệu x4, x8 và x16 cho biết số chân dữ liệu DQ của chip, đồng thời thể hiện độ rộng dữ liệu được truyền trong mỗi lần đọc. Chip x4 xử lý 4 bit, chip x8 xử lý 8 bit, còn chip x16 xử lý 16 bit theo mỗi đơn vị dữ liệu tương ứng.

Với DDR4, chip x4 có dữ liệu mỗi lần đọc là 32 bit, page size 512B và có 4 Bank Group. Chip x8 tương ứng 64 bit, page size 1KB và cũng có 4 Bank Group. Chip x16 đạt 128 bit, page size 2KB nhưng có 2 Bank Group.

Các thông số này không trực tiếp nói rằng chip x16 luôn nhanh hơn chip x8. Chúng mô tả cách chip chia và xuất dữ liệu, còn hiệu năng thực tế còn phụ thuộc vào nền tảng bộ nhớ, bộ điều khiển RAM và cấu hình toàn hệ thống.

3. Dung lượng chip RAM được tính như thế nào?

Dung lượng của một chip được xác định từ số hàng, số cột, độ rộng cột, số Bank Group và số Bank. Có thể viết khái quát như sau: dung lượng = số hàng × số cột × độ rộng cột × số Bank Group × số Bank.

Chẳng hạn, một chip DDR4 4Gb loại x8 có 215 hàng, 210 cột, độ rộng 8 bit, cùng 4 Bank Group và 4 Bank. Nhân các thành phần này cho ra 4Gb. Cách tính dựa trên hệ nhị phân nên các mức dung lượng chip DDR4 truyền thống thường đi theo lũy thừa của 2.

Trong cách ghi thông số, Gb là gigabit còn GB là gigabyte. Tám gigabit tương đương một gigabyte. Đây là điểm cần chú ý khi đọc thông tin chip, vì con số tính theo bit sẽ lớn hơn tám lần so với dung lượng quy đổi theo byte.

Chuẩn DDR4 của JEDEC có các mức chip 2Gb, 4Gb, 8Gb và 16Gb. Khi nhiều chip được ghép thành thanh RAM, các mức dung lượng phổ biến vì vậy thường là 4GB, 8GB, 16GB hoặc 32GB.

4. Từ chip đến thanh RAM: Rank và độ rộng bus

Một thanh RAM cần kết hợp nhiều chip để tạo đủ bus dữ liệu 64 bit. Cách thứ nhất là ghép theo độ rộng: nhiều chip chạy song song, mỗi chip đảm nhiệm một phần bus. Ví dụ, tám chip x8 có thể tạo thành bus 64 bit và được gọi là một rank, thường được mô tả là single-rank.

Nội dung liên quan: Thay Sạc Laptop Asus ⭐.

Cách thứ hai là ghép thêm một nhóm chip nữa trên cùng bus dữ liệu. Nhóm bổ sung dùng tín hiệu Chip Select riêng, tạo thành cấu hình dual-rank. Khi số chip và cấu trúc phù hợp, dung lượng thanh RAM có thể tăng gấp đôi mà không cần thay đổi độ rộng bus cơ bản.

Ví dụ, tám chip 16Gb trong một rank tạo thành 128Gb, tương đương 16GB. Thêm một rank tương tự sẽ đưa dung lượng lên 32GB. Vì vậy, khi xem thông tin RAM, single-rank và dual-rank không chỉ là tên gọi về vị trí chip mà còn liên quan đến cách thanh RAM tổ chức dữ liệu.

5. Vậy RAM 12GB, 24GB và 48GB từ đâu ra?

Điểm thay đổi nằm ở chuẩn DDR5. Chuẩn này cho phép sử dụng chip DRAM 24Gb, không còn bắt buộc mọi dung lượng chip phải là lũy thừa của 2. Nhà sản xuất đạt mức 24Gb bằng cách mở rộng số hàng nhưng chỉ sử dụng một phần vùng địa chỉ được tạo thêm, thay vì tăng trọn vẹn lên mức 32Gb.

Với cùng một kiểu ghép chip, chip 24Gb tạo ra dung lượng lớn hơn 1,5 lần so với chip 16Gb. Bốn chip x16 trong một rank sẽ cho 96Gb, tương đương 12GB. Tám chip x8 trong một rank tạo thành 192Gb, tương đương 24GB. Nếu dùng 16 chip x8 theo hai rank, tổng dung lượng đạt 384Gb, tương đương 48GB.

Như vậy, RAM 12GB, RAM 24GB và RAM 48GB không phải sản phẩm “ghép tạm” hay hàng lỗi. Đây là kết quả trực tiếp của việc sử dụng chip 24Gb trên nền tảng DDR5.

Người đang cân nhắc dung lượng cho máy chủ hoặc hệ thống nhiều bộ nhớ cũng cần nhìn vào cách mở rộng tổng thể, tương tự khi tính cấu hình Dell PowerEdge R760xs: Cân bằng hiệu năng và lưu trữ, thay vì chỉ nhìn một con số trên từng thanh RAM.

6. Tại sao nhà sản xuất lại làm RAM 24GB, 48GB?

Lý do đầu tiên là tạo thêm lựa chọn nằm giữa 16GB và 32GB. Người dùng cần nhiều hơn 16GB nhưng chưa muốn chuyển hẳn lên 32GB có thể chọn mức 24GB, tùy khả năng hỗ trợ của máy.

Tham khảo thêm: AMD Ryzen 5 5600X3D: Có đáng nâng cấp PC AM4?.

Lý do tiếp theo là tận dụng tiến bộ chế tạo. Công nghệ mới có thể đưa nhiều bit hơn vào cùng diện tích chip, nhưng chưa nhất thiết đạt ngay 32Gb. Mức 24Gb trở thành bước trung gian hợp lý về mặt sản xuất và thiết kế.

Các thanh dung lượng cao cũng giúp tăng tổng RAM mà không phải thêm khe cắm. Chẳng hạn, bo mạch có hai khe có thể đạt 96GB khi dùng hai thanh 48GB; hệ thống bốn khe có thể đạt 192GB nếu nền tảng hỗ trợ. Điều này đặc biệt đáng chú ý với laptop chỉ có một hoặc hai khe SO-DIMM, cũng như các máy phục vụ render, dựng video hoặc chạy máy ảo.

Nếu máy đang chậm, không nên mặc định nguyên nhân là thiếu RAM. Có thể tham khảo các bước phân loại trong bài Máy tính bị chậm: 10 cách khắc phục an toàn, hiệu quả trước khi quyết định nâng cấp.

7. Lưu ý khi mua RAM 24GB, 48GB

Trước hết, các mức 12GB, 24GB và 48GB trên một thanh RAM thuộc nền tảng DDR5, gồm cả DIMM cho PC và SO-DIMM cho laptop. DDR4 không có các mức dung lượng này trên một thanh theo cách tổ chức được đề cập ở trên.

Tham khảo thêm: Thay Pin Laptop HP ⭐.

Máy cũng cần CPU và BIOS hỗ trợ. Phần lớn nền tảng DDR5 mới đã tương thích, nhưng một số thiết bị đời đầu có thể cần cập nhật BIOS. Không nên mua RAM chỉ dựa trên dung lượng; cần đối chiếu chuẩn RAM, dạng thanh, số khe và khả năng hỗ trợ của máy.

Khi lắp hai thanh, nên ưu tiên một cặp có thông số tương đồng để hệ thống vận hành dual-channel ổn định hơn. Với laptop gaming, cấu hình 2 × 16GB hoặc 2 × 24GB có thể là phương án cân bằng giữa dung lượng và chi phí nếu thiết bị hỗ trợ.

Người dùng có thể tham khảo nhóm RAM Laptop để đối chiếu loại RAM, nhưng khả năng tương thích cuối cùng vẫn cần xác nhận theo model cụ thể. Nếu chưa chắc về chuẩn hoặc không quen tháo lắp, nên dừng ở bước kiểm tra thông tin máy thay vì cố lắp thử, vì nguyên nhân không tương thích có thể nằm ở BIOS, CPU hoặc cấu hình rank.

Chi phí tham khảo khi kiểm tra và nâng cấp RAM laptop DDR5

Quý khách có thể dự trù khoảng 300.000–1.500.000 đồng cho hạng mục này. Đây là mức tham khảo, chưa phải báo giá cuối cùng. Sau khi kiểm tra đúng model và tình trạng thiết bị, chúng tôi sẽ tư vấn phương án và báo giá cụ thể trước khi thực hiện.

FAQ về RAM 12GB, 24GB và 48GB

RAM 24GB có phải RAM bị ghép từ nhiều thanh không?
Không. RAM 24GB có thể là một thanh DDR5 sử dụng các chip DRAM 24Gb được ghép theo cấu hình phù hợp. Đây là mức dung lượng được tạo ra từ thiết kế chip và rank, không phải dấu hiệu của thanh RAM lỗi.

RAM 24GB và 48GB có dùng được cho laptop DDR4 không?
Không theo cấu hình được đề cập trong bài. Các mức này xuất hiện trên thanh DDR5, gồm SO-DIMM cho laptop và DIMM cho PC. Laptop DDR4 cần loại RAM tương thích riêng.

Lắp RAM 24GB vào laptop có cần cập nhật BIOS không?
Có thể cần, tùy nền tảng. Phần lớn máy DDR5 mới đã hỗ trợ, nhưng một số thiết bị đời đầu có thể yêu cầu BIOS phù hợp. Chưa thể kết luận chỉ từ dung lượng RAM.

Hai thanh RAM khác dung lượng có luôn chạy ổn định không?
Không nên mặc định như vậy. Nguồn khuyến nghị lắp cặp thanh giống nhau để dual-channel ổn định hơn. Khả năng hoạt động còn phụ thuộc vào CPU, BIOS và cấu hình cụ thể của laptop hoặc bo mạch chủ.

Kết luận

RAM 12GB, 24GB và 48GB xuất hiện vì DDR5 cho phép dùng chip DRAM 24Gb, từ đó tạo ra dung lượng gấp 1,5 lần chip 16Gb trong cùng cách ghép. Công thức nền tảng vẫn là dung lượng mỗi chip nhân với số chip và số rank; điểm mới là dung lượng chip không còn bắt buộc phải theo lũy thừa của 2.

Có thể bạn quan tâm: NAS 2 bay hay 4 bay: Tính đúng chi phí trước khi mua.

Trungtambaohanh.com tiếp nhận kiểm tra và nâng cấp RAM/SSD cùng nhiều thiết bị công nghệ. Kỹ thuật viên cần kiểm tra thực tế trước khi xác định nguyên nhân, phương án, chi phí, thời gian và điều kiện bảo hành. Tùy khu vực và tình trạng thiết bị, khách có thể được hướng dẫn tiếp nhận tại cửa hàng, nhận giao thiết bị hoặc hỗ trợ theo hình thức phù hợp.

Nếu thiết bị có dấu hiệu bất thường, khách hàng có thể liên hệ Trungtambaohanh.com qua hotline 0967891080 để mô tả tình trạng và được hướng dẫn hình thức tiếp nhận phù hợp. Kỹ thuật viên cần kiểm tra thực tế trước khi xác định nguyên nhân, phương án xử lý, chi phí, thời gian và điều kiện bảo hành.

Xem thêm thông tin dịch vụ tại https://trungtambaohanh.com/pages/gioi-thieu hoặc bấm đặt lịch với kỹ thuật ngay tại đây trên website để được hỗ trợ theo khu vực.

Muốn lưu bài để đọc tiếp trên điện thoại? Hãy quét mã QR dưới đây.